Sự Tích Họ VIÊN
Ngày xưa, ở trên vùng núi Cu Bồi có một làng người Tà Ôi sinh sống. Kế sinh nhai của họ là săn bắt hái lượm. Vật nuôi được yêu quý trong mỗi gia đình là con chó.
Ngày ngày, mỗi khi lên rừng săn thú, hái quả hay xuống suối mò cua, bắt ốc, họ luôn mang theo các chú chó để giúp họ đánh hơi thú rừng và bảo vệ chủ.
Năm ấy, trời bỗng hạn hán kéo dài, cây cỏ chết héo, sông suối khô dòng nước khiến con người khốn khổ. Họ phải vào rừng sâu hòng kiếm từng giọt nước để khỏi phải chết khát. Nhưng cật lực bao nhiêu cũng không đủ cho việc nấu nướng hàng ngày. Họ đành ăn tươi, nuốt sống thức ăn, chỉ trừ thức ăn thịt. Ăn uống không đảm bảo, khiến cho cả làng đều mắc bệnh đi ngoài ra nước (dịch tả) rồi chết dần chết mòn. Sau trận dịch, cả làng duy chỉ còn sống một cô gái và một con chó của cô ta. Cô gái quyết định bỏ làng ra đi, mang theo con chó, tìm kiếm miền đất mới để sinh sống. Nhưng cô đã mất bao nhiêu mùa trăng, vượt qua không biết bao nhiêu ngọn núi, ngọn đồi, con sông, con suối vẫn không tìm gặp một làng nào cả, không thấy một ai. .
Cô đành dừng chân trên một ngọn núi có tên gọi là Pa Đu. Sau khi dựng chòi ở, cô vào rừng phát rẫy trồng lúa, ngô, khoai, sắn..., gieo trồng những hạt giống cô đã mang theo, chuẩn bị cho cuộc sống mới đơn độc.
Ngày lại ngày, năm này qua năm khác, cô cứ ngóng trông, chờ đợi một người đàn ông đi ngang qua và gặp mình. Nhưng vô vọng, cô chẳng có ai làm bạn ngoài chú chó trung thành kia. Con vật sống với chủ lâu ngày như thấu hiểu nỗi lòng và cả hai dường như nắm bắt được thanh âm của nhau.
Cuối cùng, cô gái ấy đã lấy chú chó làm chồng và đã sinh ra những người con mang họ của bố mình là họ Vien.
Người họ Vien không bao giờ giết và ăn thịt chó, bởi đó là con vật đã sinh thành mình. Ngày nay, sự kiêng kỵ đó vẫn được duy trì trong dòng họ Vien.
( Theo cuốn sách truyện kể về các dòng họ Tà Ôi, tác giả Trần Nguyễn Khánh Phong )