Người già còn kể rằng, ngày xưa có chàng trai tên là Oóc đẹp và khỏe nổi tiếng cả vùng. Chàng vào rùng gặp lợn, chàng tay không bắt lợn, gặp trâu, chàng tay không bắt trâu. Có lần, dân làng bắn được con voi, trai làng đang bàn nhau xẻo thịt gùi về thì Oóc đã vác con voi về nhà gườl cho dân làng chia nhau. Oóc có sức khỏe nên nhiều cô gái trong làng muốn lấy chàng làm chồng. Họ gặp chàng ở đâu đều hát những lời tình tứ nhưng chàng chưa đáp lại lời ai.
Ngày ấy, ở một nơi xa có nàng tiên tên là Rơ-măng. Rơ-măng là con nhà trời, được cha cho xuống trân gian. Rơ-măng cũng đem lòng yêu Oóc nhưng nàng không biết làm cách nào để gặp được Oóc.
Một hôm, Rơ-măng sai con gà trống lòng đỏ đi tim chàng Oóc. Con gà trồng bay đên đậu trên noc nhà người làng Oóc cất tiếng gáy:
Ò-ó-o không ai bắn trúng được ta
Chi có chàng Oóc mà thôi.
Trai làng thầy con gà lạ liền lây nổ ra băn nhưng bắn mãi không trúng. Lúc ấy, dân làng thấy Oóc trên rừng về, cùng nhao nhao bảo:
- Có con gà lạ đến đậu làng ta. Oóc có cái nỏ tốt có cái tên tốt Oóc hãy bắn đi.
Oóc lắp mũi tên vào nỏ và giương nỏ bắn gà.Chàng vừa bật dây nỏ thì mũi tên cắm vào ức gà làm con gà rơi từ trên mái nhà xuống.
Rơ-măng chờ mãi không thấy gà về, nàng biết gà đã bị Oóc bắn chết. Nàng liền biến thành con cọp đi tim Oóc. Nàng đi biết bao nhiêu làng xa, làng gần nhưng hỏi mãi vẫn không biết làng nào đã bắn chết con gà. Cuối cùng, nàng tìm đến làng Oóc. Nàng hỏi dân làng:
- Ta có thả con gà quý, con gà yêu nhưng không biết kẻ nào đã bắn chết con gà của ta.
Dân làng thấy cọp thì sợ nhưng họ thương Oóc nên không ai bảo cho Rơ-măng biết.
Trong làng Oóc có mụ Krúa độc ác. Mụ không có lòng thương người cùng làng, cùng bán. Mụ thấy Rơ- măng đi tìm người băn gà, mụ tưởng Rơ-măng thể nàocũng ăn thịt Oóc nên mụ bảo nàng:
- Chính thăng Oóc nó băn con gà đầy.
Mụ vưa nói vừa chỉ cho Rơ-măng ngôi nhà của Oóc, Rơ-măng biết nhà của Oóc nhưng nàng không vào. Nàng đến bảo lão Ta Koi:
- Ta nghe nói thăng Oóc làng này bắn chết con gà quý, con gà yêu của ta. Mày hãy bắt thắng Oóc đến đây cho ta, không ta ăn thịt hết dân làng.
Chủ làng cũng có lòng thương Oóc nhưng đành phải dẫn chàng đến cho Rơ-măng. Rơ-măng thầy Oóc thì muốn trút bỏ lốt hổ nhưng nàng còn muốn thử Oóc nên Rơ-măng bảo Oóc:
- Mày đã bắn chết con gà quý, con gà yêu của ta.Mày hãy theo ta vào rừng để ta ăn thịt. Mày không đi ta sẽ ăn thịt cả làng.
Rơ-măng dẫn Oóc đến bên một bờ suối rồi dừng lại bảo chàng:
- Mày hãy đứng đây chờ ta xuống suối tắm một lúc. Nếu chẳng may ta có bị nước cuốn thì mày hãy xuống suối cứu ta nhé.
Rơ-măng nói xong thì chui vào một bụi lô ô, Năng trút bỏ lốt cọp ra rồi cẩm lớp da cọp ném xuông suối.
Chàng Oóc đang ngồi trên bở, trông thấy lớp da hồ trôi giữa dòng suồi. Chàng Oóc tưởng con hô chết đuối liền nhảy xuống cứu. Nhưng chàng bơi ra giữa đòng thì lớp da cọp đã trôi xa. Vùng vây một hồi, chàng mệt quả, chàng đành phải leo lên bờ ngôi. Chàng vừa ngồi được một lúc thì chợt nghe có tiếng hỏi:
- Ơ chàng trai xinh, chàng trai đẹp, chàng ngồi ở đây làm gì?
Chàng Oóc quay lại thầy một cô gái xinh đẹp (nàng Rơ-măng) tóc nàng xanh như mây trời, mắt nàng đen láy như mắt chim câu, cái miệng nàng tươi như bông hoa rừng. Oóc thấy cô gái lạ hỏi thì đáp:
- Tôi ngồi chờ một con cọp. Con cọp xuống suối tắm nhưng nó bị dòng nước cuốn rồi.
Rơ-măng liền bảo Oóc:
- Con cọp ấy chính là em. Em là Rơ-măng, con gái nhà trời. Em đội lốt cọp đi tìm anh.
Chàng Oóc lúc đầu không tin lời Rơ-măng. Rơ-măng liền chỉ cho Oóc thấy túm lông cọp còn sót trên đầu mình, cuối cùng, Oóc tin. Sau hôm đó, Oóc và Rơ-măng trở thành vợ thành chồng. Vợ chồng Rơ-măng làm một căn nhà nhỏ và sống với nhau bên bờ suối.
Mụ Krúa thây Dóc không chết, lại lây được năng Rơ-măng xinh đẹp thì căm Oóc lăm. Mụ tim cách giết Rơ-măng đê trả thù Oóc. Một hôm, Krúa chờ Oóc theo dân lang vào rừng săn thú liên lân la đến làm quen với Rơ-mang. Mụ hỏi Rơ-măng họ gì. Rơ-măng thật thà nói cho mụ biết họ mình là cát. Krúa liền lấy cát xoa khắp người Rơ-măng. Rơ-măng đau đớn kêu khóc thảm thiết. Nhà trời nghe tiếng Rơ-măng khóc liền thả thang xuống cho Rơ-măng lên trời.
Oóc đi săn về thấy vợ đã leo đến mây xanh thì kêu khóc thảm thương. Chàng ngồi trên bãi cát trên bờ suối khóc mãi, khóc hoài, khóc cho đến khi cát lấp kín người. Lúc đó có con Ù") ở dưới suối lên không biết dẫm phải người Oóc. Oóc giật mình sợ hãi. Con ÙI bới cát bắt được Oóc. Con Ùl đem Oóc vứt trong một cái hang bên bờ suối và bắt Oóc phải làm chồng nó. Một hôm, Oóc thừa cơ con ÙI đi kiếm mồi, trốn thoát.Chàng đi tìm Rơ-măng. Chàng vừa đi vừa nhìn lên trời khóc rằng:
Ngày xưa anh còn có em
Quả rừng chua ngọt đem về em ăn
Em đi để lại mình anh
Quả chua, quả ngọt ai ăn bây giờ.
Oóc đi, đi mãi. Một hôm, dọc đường Oóc gặp một con khỉ. Con khi hỏi chàng:
- Đi đâu đấy chàng Oóc?
Oóc liền đem sự tình kể cho khỉ nghe. Khỉ nghe xong thì xin đi theo giúp Oóc. Chàng Oóc và chú khỉ đi qua trăm con sông, nghìn con suôi nhưng vân không thấy tăm hơi Rơ-măng.
Rơ-măng từ hôm lên trời cũng nhớ Oóc da diết.
Nàng bảo cha làm cho một căn nhà trên ngọn núi cao rồi nàng xuống đó ở, mong có ngày được gặp lại chồng. Một hôm, ngồi buồn. Rơ-măng liền mang đàn Chêkra ra đánh. Nàng chợt nhìn thấy một người đàn ông đi cạnh một con khỉ. Nàng nhìn kỹ thì nhận ra người đàn ông là chồng mình. Nàng liền chạy xuống gọi chồng. Vợ chồng Oóc gặp nhau thì mừng mừng tủi tủi nói không nên lời. Từ đấy, họ sống mãi bên nhau.
(Theo Truyện Cổ Vân Kiều, Cơ Tu của tác giả Đỗ Như Túy và Mai Văn Tấn xuất bản 2018)