Tằng ngát
Tằng ngát là một nhạc cụ dân gian độc đáo, gắn liền với đời sống lao động và sinh hoạt văn hóa của đồng bào miền núi. Đây không chỉ là nhạc cụ giữ nhịp mà còn mang tính trang trí và hỗ trợ sản xuất, thể hiện sự sáng tạo trong việc tận dụng vật liệu tự nhiên.
Về cấu tạo, tằng ngát được làm từ quả khô có chứa các hạt cứng bên trong, buộc vào đầu gậy tỉa lúa (apât). Khi người sử dụng xóc hoặc chuyển động, các hạt va vào thành quả tạo nên âm thanh lào xào, rộn rã, rất đặc trưng.
Trong lao động, tằng ngát có vai trò thiết thực khi xua đuổi chim muông phá hoại mùa màng, giúp bảo vệ cây trồng. Đồng thời, âm thanh phát ra cũng làm cho công việc trở nên sinh động, giảm bớt sự đơn điệu, mệt nhọc.
Trong đời sống văn hóa, tằng ngát còn được sử dụng như một nhạc cụ phụ họa trong các điệu múa, góp phần giữ nhịp và tạo không khí vui tươi, rộn ràng. Sự kết hợp giữa âm thanh tự nhiên và chuyển động cơ thể đã tạo nên nét độc đáo riêng cho các hoạt động cộng đồng.
Có thể nói, tằng ngát là minh chứng rõ nét cho sự gắn bó giữa lao động và nghệ thuật, giữa đời sống thường nhật và sinh hoạt văn hóa. Việc gìn giữ nhạc cụ này không chỉ bảo tồn một phương tiện truyền thống mà còn lưu giữ tinh thần sáng tạo và bản sắc của cộng đồng.
TẰNG NGÁT
Tằng ngát is a unique folk instrument closely associated with the labor and cultural life of highland communities. It serves not only as a rhythm-keeping device but also as a decorative and practical tool in production, reflecting the creativity of people in utilizing natural materials.
In terms of structure, tằng ngát is made from a dried fruit containing hard seeds inside, attached to the end of a rice dibbling stick (apât). When shaken or moved, the seeds strike against the shell, producing a distinctive rustling, lively sound.
In agricultural work, tằng ngát plays a practical role in driving away birds and animals that damage crops, helping to protect harvests. At the same time, its sound makes the work more lively, reducing monotony and fatigue.
In cultural life, tằng ngát is also used as an accompanying instrument in dances, helping to maintain rhythm and create a joyful, vibrant atmosphere. The combination of natural sound and body movement gives a unique character to community activities.
It can be said that tằng ngát clearly demonstrates the close connection between labor and art, between daily life and cultural practices. Preserving this instrument not only safeguards a traditional tool but also retains the creativity and identity of the community.
( NGUỒN SÁCH DÂN CA, DÂN NHẠC, DÂN VŨ DO SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ BIÊN SOẠN )