Lục lạc (Kâr nhang – Pa Cô; Riu – Tà Ôi)
Lục lạc là một nhạc cụ dân gian quen thuộc trong đời sống văn hóa của đồng bào Pa Cô và Tà Ôi. Người Pa Cô gọi là Kâr nhang, người Tà Ôi gọi là Riu, còn trong tiếng Kinh thường gọi là lục lạc hay quả nhạc. Đây là loại nhạc cụ nhỏ nhưng mang lại hiệu quả âm thanh sinh động và giàu tính biểu cảm.
Về cấu tạo, lục lạc được làm bằng kim loại (đồng), có dạng hình tròn, bên trong chứa hạt nhỏ. Khi chuyển động, các hạt va đập vào thành tạo nên âm thanh rộn rã, vui tai. Nhiều chiếc lục lạc thường được kết thành chùm để tăng độ vang và tạo hiệu ứng âm thanh mạnh mẽ hơn.
Trong thực hành văn hóa, lục lạc thường được buộc vào cổ tay, cổ chân của người múa hoặc gắn vào chuôi kiếm, đạo cụ trong các nghi lễ. Âm thanh phát ra hòa quyện với nhịp điệu của bước chân và động tác, góp phần làm cho các vũ điệu thêm sinh động, cuốn hút.
Đặc biệt, trong các nghi lễ như cầu mùa, tiếng lục lạc không chỉ mang tính giải trí mà còn tạo nên không khí huyền bí, linh thiêng, thể hiện niềm tin và ước vọng của con người về một cuộc sống ấm no, mùa màng bội thu.
Có thể nói, lục lạc tuy nhỏ bé nhưng lại giữ vai trò quan trọng trong việc tăng cường nhịp điệu và cảm xúc cho các hoạt động văn hóa – nghi lễ, góp phần làm nên bản sắc âm nhạc độc đáo của đồng bào Pa Cô và Tà Ôi.
RATTLE (Kâr nhang – Pa Cô; Riu – Tà Ôi)
The rattle is a familiar folk musical instrument in the cultural life of the Pa Cô and Tà Ôi people. The Pa Cô call it Kâr nhang, while the Tà Ôi call it Riu; in Vietnamese, it is commonly known as lục lạc or a small jingle bell. Although small in size, it produces lively and expressive sounds.
In terms of structure, the rattle is made of metal (bronze) and is typically round in shape, containing small pellets inside. When moved, the pellets strike the inner surface, creating a bright and cheerful sound. Multiple rattles are often strung together to increase volume and create a stronger sound effect.
In cultural practice, rattles are commonly tied to the wrists or ankles of dancers, or attached to sword handles and other ritual props. Their sound blends with the rhythm of footsteps and movements, enhancing the liveliness and appeal of dance performances.
Notably, in rituals such as ceremonies praying for good harvests, the sound of rattles serves not only as entertainment but also creates a mystical and sacred atmosphere, expressing people’s beliefs and hopes for prosperity and abundant crops.
It can be said that although small, the rattle plays an important role in enhancing rhythm and emotional expression in cultural and ritual activities, contributing to the unique musical identity of the Pa Cô and Tà Ôi people.
( NGUỒN SÁCH DÂN CA, DÂN NHẠC, DÂN VŨ DO SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ BIÊN SOẠN )