Chiêng phẳng (Târlè – Tà Ôi, Pa Cô; Trili – Cơ Tu)
Chiêng phẳng là một nhạc khí truyền thống đặc sắc của đồng bào Tà Ôi và Cơ Tu, góp phần làm phong phú đời sống âm nhạc dân gian nơi đây. Khác với cồng, chiêng phẳng được chế tác từ kim loại (đồng) nhưng không có núm, tạo nên âm thanh thanh thoát và linh hoạt hơn trong diễn tấu.
Điểm nổi bật của chiêng phẳng nằm ở kỹ thuật biểu diễn độc đáo. Khi sử dụng, người chơi thường buộc dây để mang chiêng trên vai, tay phải gõ tạo âm thanh, còn tay trái “bịt” hoặc mở mặt chiêng nhằm điều chỉnh cao độ và âm sắc. Chính kỹ thuật này giúp âm thanh của chiêng trở nên đa dạng, có chiều sâu và giàu biểu cảm.
Trong đời sống văn hóa, chiêng phẳng giữ vai trò vừa là nhạc cụ hòa tấu, kết hợp với cồng, trống tạo nên không gian âm nhạc sôi động trong lễ hội, vừa là nhạc cụ đệm cho các làn điệu dân ca như Calơi hay Chachấp. Nhờ đó, chiêng phẳng không chỉ góp phần làm nổi bật giai điệu mà còn tăng thêm sức hấp dẫn cho phần diễn xướng.
Có thể nói, chiêng phẳng là sự kết tinh giữa kỹ thuật chế tác và nghệ thuật biểu diễn dân gian, thể hiện sự sáng tạo của đồng bào Tà Ôi và Cơ Tu. Việc gìn giữ và phát huy nhạc cụ này chính là góp phần bảo tồn bản sắc âm nhạc truyền thống độc đáo của các dân tộc miền núi.
FLAT GONG (Târlè – Tà Ôi,Pa Cô; Trili – Cơ Tu)
The flat gong is a distinctive traditional musical instrument of the Tà Ôi and Cơ Tu people, contributing to the richness of their folk musical life. Unlike the bossed gong, the flat gong is made of metal (bronze) but has no central knob, producing a lighter and more flexible sound in performance.
A notable feature of the flat gong lies in its unique playing technique. When performed, the player usually ties a strap to carry the gong over the shoulder. The right hand strikes to produce sound, while the left hand covers or uncovers the surface of the gong to adjust pitch and tone color. This technique allows the instrument to create a wide range of sounds with depth and expressive nuance.
In cultural life, the flat gong serves both as an ensemble instrument—combined with gongs and drums to create a lively musical atmosphere in festivals—and as an accompanying instrument for folk melodies such as Calơi or Chachấp. In this way, it not only highlights the melody but also enhances the overall appeal of the performance.
It can be said that the flat gong represents a synthesis of craftsmanship and folk performance art, reflecting the creativity of the Tà Ôi and Cơ Tu people. Preserving and promoting this instrument contributes to safeguarding the unique traditional musical identity of these highland communities.
( NGUỒN SÁCH DÂN CA, DÂN NHẠC, DÂN VŨ DO SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ BIÊN SOẠN )
( NGUỒN VĨNH PHÚCPHÚC. INET )