TÙ VÀ SỪNG TRÂU

Tù và sừng trâu (Târkòi – Tà Ôi; Parngong – Cơ Tu)

Tù và sừng trâu là một nhạc cụ hơi truyền thống mang tính biểu tượng cao trong đời sống văn hóa của đồng bào Tà Ôi và Cơ Tu. Được biết đến với tên gọi târkòi (Tà Ôi) hay parngong (Cơ Tu), nhạc cụ này không chỉ phục vụ âm nhạc mà còn giữ nhiều chức năng quan trọng trong sinh hoạt cộng đồng.

Về cấu tạo, tù và được làm từ sừng trâu rỗng tự nhiên, bên trong được lắp lưỡi gà bằng đồng đặt ở phần lõm của thân sừng. Người thổi sử dụng kỹ thuật đặc biệt theo kiểu thổi ngang, thay vì thổi ở đầu chóp như nhiều nhạc cụ khác. Chính cách thổi này tạo nên âm thanh đặc trưng, vừa lạ vừa độc đáo.

Âm thanh của tù và sừng trâu mang sắc thái trầm hùng, vang vọng và có sức lan tỏa mạnh, có thể vang xa qua núi rừng. Nhờ đặc điểm đó, nhạc cụ này thường được dùng như một phương tiện truyền tin trong cộng đồng.

Trong đời sống thực tiễn, tù và được sử dụng để báo tin khi săn được thú rừng, kêu cứu trong tình huống nguy hiểm, hoặc gửi tín hiệu đón khách từ xa. Trong các nghi lễ trọng đại như lễ đâm trâu, tiếng tù và vang lên góp phần tạo nên không khí linh thiêng, trang nghiêm và giàu tính cộng đồng.

Có thể nói, tù và sừng trâu không chỉ là một nhạc cụ mà còn là phương tiện giao tiếp đặc biệt giữa con người với cộng đồng và thiên nhiên, phản ánh rõ nét đời sống văn hóa và tinh thần của đồng bào Tà Ôi và Cơ Tu.

BUFFALO HORN TRUMPET (Târkòi – Tà Ôi; Parngong – Cơ Tu)

The buffalo horn trumpet is a traditional wind instrument with strong symbolic value in the cultural life of the Tà Ôi and Cơ Tu people. Known as târkòi (Tà Ôi) or parngong (Cơ Tu), this instrument serves not only musical purposes but also plays many important roles in community life.

In terms of structure, the instrument is made from a naturally hollow buffalo horn, inside which a small brass reed is fitted at the inner part of the horn. The player uses a special technique of side-blowing rather than blowing from the tip as in many other wind instruments. This method produces a distinctive, unique sound.

The sound of the buffalo horn trumpet is deep, powerful, and far-carrying, capable of resonating across mountains and forests. Because of this feature, it is often used as a means of communication within the community.

In practical life, the trumpet is used to announce a successful hunt, call for help in dangerous situations, or signal the arrival of guests from afar. In major rituals such as buffalo sacrifice ceremonies, its sound contributes to creating a sacred, solemn, and strongly communal atmosphere.

It can be said that the buffalo horn trumpet is not only a musical instrument but also a special means of communication between people, the community, and nature, clearly reflecting the cultural and spiritual life of the Tà Ôi and Cơ Tu people.